واقعیت سیستم شوکِن (Shaken) در ژاپن: افسانه اسقاط اجباری

جریان نظارت دولتی بر وسایل نقلیه در ژاپن که به «شوکِن» (Shaken) معروف است چیست؟ آیا درست است که دولت برای حمایت از صنعت خودرو، مردم را مجبور می‌کند بعد از چند سال ماشینشان را اسقاط کنند و حتی به آن‌ها پول می‌دهد؟

پاسخ استاد موتابیان: شوکِن؛ معاینه فنی سخت‌گیرانه، نه اسقاط اجباری

در اینجا یک سوءتفاهم رایج رخ داده است. بیایید سیستم «شوکِن» را کالبدشکافی کنیم تا تفاوت “افسانه” و “واقعیت” مشخص شود.

۱. شوکِن (Shaken) چیست؟
شوکِن به معنای “اسقاط کردن” نیست؛ بلکه نام سیستم معاینه فنی دوره‌ای و بسیار دقیق ژاپن است.
این بازرسی معمولاً هر دو سال یک‌بار (برای خودروهای سواری) انجام می‌شود و هدف آن تضمین این است که تمام خودروهای در حال تردد، از نظر ایمنی و آلایندگی در بالاترین استاندارد ممکن هستند.

۲. چرا مردم خودروها را زود عوض می‌کنند؟
دولت ژاپن هیچ قانونی ندارد که بگوید “خودروی ۶ ساله باید اسقاط شود”. اما مکانیسم بازار به شکل دیگری عمل می‌کند:
• هزینه تست شوکِن بسیار بالاست (گاهی بیش از ۱۰۰۰ دلار).
• با افزایش سن خودرو، هزینه تعمیرات لازم برای پاس کردنِ این تست سخت‌گیرانه، تصاعدی بالا می‌رود.
• نتیجه اقتصادی: برای یک شهروند ژاپنی، اغلب “به‌صرفه‌تر” است که خودروی نو بخرد تا اینکه هزینه سنگین شوکِن و تعمیرات خودروی قدیمی را بپردازد.

۳. آیا دولت پول می‌دهد؟
خیر، دولت به شهروندان یارانه نمی‌دهد که ماشین بخرند. برعکس! بخشی از هزینه شوکِن شامل مالیات وزن و بیمه اجباری است که شهروند به دولت می‌پردازد. این سیستم به صورت غیرمستقیم چرخه خرید خودروی نو را سریع می‌کند، اما از طریق مکانیزم هزینه، نه یارانه مستقیم.

💡 تحلیل ناب‌اندیشان:

سیستم شوکِن نمونه‌ای از تفکر “پیشگیری بهتر از درمان” در سطح ملی است. ژاپنی‌ها به جای اینکه صبر کنند تا خودرو در جاده خراب شود و ترافیک (اتلاف) ایجاد کند، با استانداردهای بالا جلوی ورود خودروهای معیوب به چرخه حمل‌ونقل را می‌گیرند.