کارگاه نقشه‌برداری جریان ارزش 2

نگاه کلی به کتاب
کتاب «کارگاه آموزشی نقشه‌برداری جریان ارزش 2»، یک ابزار تسهیل‌گریِ فوق‌العاده برای آموزش و پیاده‌سازی سیستم‌های ناب در دلِ سازمان‌هاست. این اثر که مستقیماً بر پایه‌ی کتاب موفق و برنده‌ی جایزه‌ی شینگو یعنی «آموزش دیدن» (اثر مایک رادر و جان شوک) بنا شده، با هدفِ کوتاه کردنِ منحنیِ یادگیریِ تیم‌های کاری تدوین گردیده است. کتاب در شش بخشِ ساختاریافته (معرفی، نقشه وضع موجود، جریان ارزش ناب، نقشه وضع آینده، دستیابی به وضع آینده و نتیجه‌گیری) تنظیم شده و با استفاده از فرمتِ اسلایدهای آموزشی، تمرینات عملی و پرسش‌نامه‌ها (کوئیز)، خواننده را مستقیماً درگیرِ فرآیند حل مسئله می‌کند. جیم ووماک و دان جونز در مقدمه‌ی این اثر تأکید می‌کنند که برای موفقیت در ناب‌سازی، ۵ گام حیاتی لازم است: یافتن عامل تغییر، داشتن مربی ناب، ایجاد بحران (به عنوان اهرم محرک)، ترسیم نقشه وضع آینده، و در نهایت اجرای سریع بهبودها برای حذف اتلاف.

شکستن مرزهای دپارتمانی با انتصاب «مدیر جریان ارزش»
یکی از مفاهیم کلیدی که در این کارگاه به شدت روی آن تأکید شده است، ضرورتِ وجودِ «مدیر جریان ارزش» است. در ساختارهای سنتی، مدیران تنها مسئولِ بخشِ خود (مثلاً بخش پرس‌کاری یا بخش مونتاژ) هستند و هیچ‌کس بر کُلِ مسیرِ حرکتِ یک محصول از ابتدا تا انتها نظارت ندارد. کتاب توضیح می‌دهد که مدیر جریان ارزش کسی است که مالکیتِ محصول را بر عهده دارد و بدون درگیر شدن در وظایف روزمره‌ی واحدها، تمام مراحل را تحت نظارت می‌گیرد. این رهبر باید مستقیماً به مدیر ارشدِ مجموعه گزارش دهد تا قدرتِ کافی برای غلبه بر مقاومت‌های بین‌واحدی را داشته باشد و بتواند تیمی از مدیران را برای پیاده‌سازیِ وضع آینده هدایت کند.

یک آموزش کاربردی از کتاب: هشت پرسش طلایی برای طراحی «وضع آینده»
ترسیمِ نقشه‌ی وضعِ موجود (آنچه اکنون در کارخانه می‌گذرد) تنها نیمی از مسیر است؛ هنرِ واقعی، طراحیِ «نقشه‌ی وضع آینده» است. این کتاب یک دستورالعملِ کاملاً کاربردی و گام‌به‌گام ارائه می‌دهد که برای طراحی یک جریانِ ناب، باید این پرسش‌های متوالی را از خود بپرسید و پاسخ آن‌ها را روی نقشه پیاده کنید:
۱. زمان تکت چیست؟ (سرعت تولید شما باید دقیقاً با سرعت فروش و تقاضای مشتری هماهنگ شود).
۲. تولید برای سوپرمارکت یا ارسال مستقیم؟ (آیا محصول مستقیماً به دست مشتری می‌رسد یا باید در یک سوپرمارکتِ محصولِ نهایی ذخیره شود؟).
۳. حرکت پیوسته در کجاها ممکن است؟ (در چه نقاطی از خطوط تولید می‌توانید فرآیندها را به هم متصل کنید تا قطعه بدون توقف حرکت کند؟).
۴. سیستم کششی در کجاها نیاز است؟ (در نقاطی که حرکت پیوسته ممکن نیست، چگونه با استفاده از سیستم‌های کششی سوپرمارکتی، تولید را کنترل کنیم؟).
۵. فرآیند سرعت‌ساز (Pacemaker) کدام است؟ (زمان‌بندیِ تولید باید فقط به یک نقطه‌ی مشخص از جریان ارزش داده شود).
۶. چگونه ترکیب تولید را هموار کنیم؟ (تولید محصولات متنوع به صورت متناوب و نه دسته‌ای).
۷. حجم کارِ ورودی و خروجی چقدر باشد؟ (هموارسازی مقدار تولید در فرآیند سرعت‌ساز).
۸. کدام کایزن‌ها ضروری‌اند؟ (شناساییِ بهبودهای فرآیندیِ لازم مانند کاهش زمان تبدیل یا آموزش، برای تحققِ این وضع آینده).
نکته اجرایی: با یک کپی از نقشه وضع موجود و یک مداد، در کف کارگاه حاضر شوید و با پاسخ دادن به این ۸ پرسش، گره‌های کورِ تولید را بازطراحی کنید.

این کتاب برای چه کسانی است؟

عاملان تغییر و مربیان ناب: به عنوان یک ابزار کمک‌آموزشیِ استاندارد و آماده برای تدریس در سازمان‌ها و برگزاری کارگاه‌های درون‌شرکتی.

مدیران ارشد و مدیران جریان ارزش: برای درکِ چگونگیِ پیوند زدنِ حرکت مواد با حرکت اطلاعات و تدوینِ برنامه‌های اجرایی و مرحله‌بندی‌شده جهت دستیابی به وضع آینده.

مهندسان صنایع و سرپرستان خطوط تولید: برای یادگیریِ عملیِ ترسیم نقشه‌ها با استفاده از نمادهای استاندارد و محاسبه‌ی دقیقِ شاخص‌هایی مانند زمان تکت و زمان انتظار کل.

چه کسانی نباید این کتاب را بخوانند؟
اگر مدیری هستید که علاقه‌ای به حضور در گِمبا (محل واقعی کار) ندارید و فکر می‌کنید نقشه‌برداری جریان ارزش را می‌توان از پشت میز و با نرم‌افزارهای کامپیوتری انجام داد، و اگر به دنبال یک کتاب داستان‌گونه یا تئوریک برای مطالعه در زمان استراحت هستید، این کتابِ کارگاهی که نیازمندِ در دست گرفتن مداد، حل کوئیزها و قدم زدن در خط تولید است، به هیچ‌وجه مناسبِ روحیه‌ی منفعلانه‌ی شما نخواهد بود!