تفاوت تکوین محصول در تولید انبوه و ناب

تفاوت اصلی فرآیند تکوین (طراحی و توسعه) محصول در سیستم تولید انبوه با سیستم تولید ناب چیست؟ در کتاب‌های مرجع به تفاوت ساختاری این دو اشاره شده، اما مکانیزم دقیق آن چگونه باعث جلوگیری از اتلاف می‌شود؟

پاسخ استاد موتابیان:

تفاوت این دو سیستم بنیادین است و به نحوه تعامل دپارتمان‌ها با هم برمی‌گردد.

۱. تولید انبوه: سندرمِ پرتاب از روی دیوار (Over-the-wall)

در سیستم سنتی (تولید انبوه)، فرآیند مانند یک آبشار گسسته است:
• تیم طراحی نقشه را می‌کشد و آن را از روی دیوار به حیاط تیم مهندسی پرت می‌کند.
• تیم مهندسی ایراد می‌گیرد و پس می‌فرستد (دوباره‌کاری).
• سپس به تیم تولید داده می‌شود و آن‌ها می‌گویند: این اصلاً قابل ساخت نیست!
این قطع ارتباط (Disconnection)، منبع عظیم اتلاف زمان و هزینه است.

۲. تولید ناب: تیم یکپارچه و مهندسی همزمان

در سیستم ناب (تویوتا)، دیوارها برداشته می‌شوند. ما از یک تیم چندوظیفه‌ای (Cross-functional Team) استفاده می‌کنیم که شامل اعضایی از تمام واحدها (طراحی، تولید، بازاریابی، مالی و تأمین‌کنندگان) است.
• نکته کلیدی: این افراد از روز اول تا روز عرضه محصول در کنار هم کار می‌کنند (مهندسی همزمان). مشکلات تولید در همان مرحله طراحی دیده و حل می‌شوند، نه در خط تولید!

۳. ظهور “شوسا” (Shusa)

تویوتا برای رهبری این تیم قدرتمند، نقشی به نام شوسا (رهبر ارشد پروژه) دارد. شوسا یک هماهنگ‌کننده ساده نیست؛ او مدیرعاملِ آن محصول خاص است و قدرت کامل دارد تا تصمیمات نهایی را بگیرد و صدای مشتری را در تمام مراحل زنده نگه دارد.

💡 تحلیل ناب اندیشان:

بسیاری از شرکت‌ها فکر می‌کنند با برگزاری جلسات هماهنگی مشکل حل می‌شود. اما راهکار ناب، تغییر ساختار است نه اضافه کردن جلسه. تشکیل تیم‌هایی که به جای وفاداری به دپارتمان خود (مثلاً واحد طراحی)، به پروژه وفادار باشند، کلید تکوین ناب است.